Category Archives: Առաջին Հանրապետության 100-ամյակ

Արագ քայլերով՝ Թուրքիայի գիրկը

Սեյմի առաջին նիստը հրավիրվում է 1918թ. փետրվարի 10-ին։ Պատգամավորները ընտրվել եւ բաշխվել էին կուսակցական եւ միավորումների սկզբունքով։ Ամենամեծը սոցիալ-դեմոկրատ մենշեւիկների խմբակցությունն էր, որն ուներ 32 պատգամավոր։ Երկրորդ տեղում էր «Մուսաֆաթ եւ անկուսակցականների խմբակ»-ը՝ 30 անդամով։ Հայ հեղափոխական դաշնակցությունն ուներ 27 պատգամավոր՝ Ռոստոմը, Կոստի Համբարձումյանը, Համո Օհանջանյանը, Հակոբ Զավրյանը, Հովհաննես Քաջազնունին, Սիմոն Վրացյանը, Ալեքսանդր Խատիսյանը, Խաչատուր Կարճիկյանը եւ ուրիշներ։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Իրադրությունը Երզնկայում զինադադարից հետո

1917թ. վերջին հայ գաղթականներին ու որբերին գտնելու եւ տեղափոխելու առաջադրանքով Երզնկա էր մեկնել Սեբաստացի Մուրադը։ Զինադադարի հաստատումից հետո նա իր մոտ էր կանչել սեբաստացի 30 մարտական ընկերներին, որոնք, շուրջ մեկուկես տարի լեռներում կռվելով թուրքական բանակի եւ ավազակային խմբերի դեմ, 1917թ. գարնանը միացել էին ռուսական բանակին։ Սակայն ռուսական կառավարությունը, կասկածելով, որ նրանք կարող էին թուրքական լրտեսներ լինել, մարտիկներին ուղարկել էր Կարին։ Մուրադը մարտական մեծ փորձ ունեցող այս տղաներին է վստահում զորահավաք անցկացնելու գործը։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Բրեստ-Լիտովսկի բանակցությունների մեկնարկը

Բանակցությունների վայր էր ընտրվում Բրեստ-Լիտովսկը, որտեղ գերմանական բանակի արեւելյան ռազմաճակատի շտաբն էր։ Խորհրդային կառավարության առաջին պատվիրակությունը գլխավորում էր արտաքին գործերի ժողկոմատի աշխատակից Ադոլֆ Իոֆֆեն։ Պատվիրակության կազմում էին բոլշեւիկներ Կամենեւը, Սոկոլնիկովը, էսէռներ Բիցենկոն, Մասլովսկին, 8 զինվորական, երեք թարգմանիչ, տեխնիկական աշխատակիցները, 5 շարքային։ Պատվիրակության քարտուղարը Լեւոն Կարախանյանն էր։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Ռազմական դրություն Թիֆլիսում

Արդեն 1916թ. վերջին Թիֆլիսում պարենային ճգնաժամի առաջին նշաններն են հայտնվում։ Բնակչության աղքատացմանը զուգահեռ աճում էր ատելությունն առեւտրականների ու հարուստների հանդեպ, որից հաջողությամբ օգտվում էր կառավարությունը, եւ բոլոր մեղքերը բարդում նրանց վրա։ Թիֆլիսի քաղաքապետ Ալեքսանդր Խատիսյանը գրում էր, որ երկաթուղային հաղորդակցությունն ու վարչարարական խնդիրները բարելավելու փոխարեն, իշխանությունը «կուզեր ժողովրդի զայրույթը ուղղել վաճառականներուն վրա»։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Զինադադար թուրքերի հետ՝ «Հեղափոխությունը կոչնչացնի պատերազմը»

Անդրկովկասյան կոմիսարիատը երկու հիմնական խնդիր էր առաջ քաշել. առաջինը Անդրկովկասում Սահմանադիր ժողովի ընտրությունների անցկացումն էր, որը տեղի ունեցավ առանց էական ցնցումների։ Երկրորդը Թուրքիայի հետ հաշտության բանակցություններն էին, որոնք ողբերգական հետեւանքներ ունեցան հայ ժողովրդի համար։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

ՕԶԱԿՕՄ-ը մեռավ, ծնվեց Անդրկովկասյան Կոմիսարիատը

1917թ. նոյեմբերին՝ բոլշեւիկյան հեղաշրջումից հետո, Անդրկովկասում, ինչպես նաեւ Ռուսաստանի մյուս շրջաններում իշխանության գրեթե լիակատար ճգնաժամ էր. պետական մարմինները չէին գործում, առաջին անհրաժեշտության ապրանքները մատակարարվում էին մեծ ընդհատումներով, ավազակությունն ու թալանը հասել էին վտանգավոր ծավալների։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Հայկական կորպուսի ստեղծումը, Նազարբեկյանի ժամանումը

1917թ. մայիսին Պետրոգրադում ստեղծվում է Հայ զինվորական միությունը (ՀԶՄ), որը փորձում էր միավորել տարբեր ռազմաճակատներում մարտնչող հայ զինվորներին եւ կենտրոնացնել Կովկասյան ռազմաճակատում։ ՀԶՄ կենտրոնական կոմիտեի կազմում ընտրվում են Արսեն Շահմազյանը, Ռուբեն Տեր-Մինասյանը, կապիտան Աբազյանը, Տիգրան Բեկզադյանը եւ ուրիշներ։ Կոմիտեի նախագահ է ընտրվում Արսեն Շահմազյանը։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Սահմանադիր ժողովի ընտրություններն ու թուրքահայերի վախերը

1917թ. փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Ռուսաստանում քաղաքական, տնտեսական, ազգային եւ այլ խնդիրների լուծումը վերապահված էր Սահմանադիր ժողովին։ Նախանշված էր հետեւյալ ուղեգիծը՝ ստեղծվում էր Ժամանակավոր կառավարություն՝ երկիրը անիշխանության չմատնելու համար, որի հիմնական առաքելությունն էր լինելու Սահմանադիր ժողովի ընտրությունները կազմակերպելն ու անցկացնելը։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Մոլեռանդ առաքյալների գալուստը

100 տարի առաջ՝ 1917թ. նոյեմբերի 7-ին, Պետրոգրադում տեղի է ունենում բոլշեւիկյան հեղաշրջումը, որը բեկումնային նշանակություն է ունենում ոչ միայն Ռուսաստանի, այլեւ Հայաստանի ու հայ ժողովրդի համար։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» նախագիծը

Դեկրետ խաղաղության մասին՝ նահանջի սկիզբը

1917թ. հոկտեմբերի 25-ին, երբ գրոհը Ձմեռային պալատի վրա դեռ շարունակվում էր, բոլշեւիկների նախաձեռնությամբ հրավիրվում է Բանվորական եւ զինվորական խորհուրդների 2-րդ համառուսական համագումարը, որի նախագահող է ընտրվում Լեւ Կամենեւը։ Նա շուտով հայտարարում է, որ Ձմեռային պալատը գրավված է, իսկ Ժամանակավոր կառավարությունը՝ տապալված։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը