Համո Սահյան

Ծննդյան ամսաթիվ` 1914 Մահվան ամսաթիվ` 1993

Բանաստեղծ Համո Սահյանը (Հմայակ Սահակի Գրիգորյան) ծնվել է Սիսիանի շրջանի (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) Լոր գյուղում: 1937 թ. ավարտել է Բաքվի երկամյա հայկական ուսուցչական ինստիտուտը:

Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին: Աշխատել է մի շարք թերթերում եւ ամսագրերում, որոնց թվում Բաքվի ՙԽորհրդային գրող՚ ամսագրում, ՙԿոմունիստ՚ եւ ՙԱվանգարդ՚ թերթերում, ՙՈզնի՚ հանդեսում: 1965 ¬ 1967 թթ. եղել է ՙԳրական թերթի՚ գլխավոր խբագիրը: Հ. Սահյանի բանաստեղծությունները տպագրվել են դեռեւս 30-ական թվականներից, սակայն նա համընդհանուր ճանաչման է արժանացել ռազմաճակատում գրած ՙՆաիրյան դալար բարդի՚ բանաստեղծությամբ: Համո Սահյանի առաջին գիրքը` ՙՈրոտանի եզերքին՚ բանաստեղծությունների ժողովածուն տպագրվել է 1946 թ.: Այստեղ դրսեւորվում էր Սահյանի բանաստեղծական ընդհանուր ուղղվածությունը` սեր հայրենի բնաշխարհի ու մարդու նկատմամբ: Continue reading Համո Սահյան

Դանիել Վարուժան

Բանաստեղծ

Ծննդյան ամսաթիվ` 20.04.1884 Մահվան ամսաթիվ` 26.08.1915

Իսկական ազգանունը` Չպուգքյարյան: Հայ բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ:

Բարձրագույն կրթությունն ստացել է Բելգիայում` Գենտի Համալսարանում: Վերադառնալով հայրենիք` զբաղվել է ուսուցչությամբ եւ հասարակական գործունեությամբ:

Գրել է բանաստեղծություններ սիրո, հայրենիքի, թուրքիայիում ապրող ու հալածվող հայի ճակատագրի մասին:
Սպանվել է 1915 թվականին:

Ոսկան Երևանցի

Տպագրիչ-հրատարակիչ, մշակութային գործիչ, լեզվաբան, արքեպիսկոպոս

Ծննդյան ամսաթիվ` 01.1614 Մահվան ամսաթիվ` 04.02.1674

Հայ տպագրիչ-հրատարակիչ, մշակութային գործիչ, լեզվաբան, Հայաստանյաց եկեղեցու արքեպիսկոպոս: 1662-ի սեպտեմբերի 27-ին Հակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսի հանձնարարականով մեկնել է Եվրոպա` Աստվածաշունչը տպագրելու:

1668-ին Ոսկան Երեւանցու եղբոր տպարանում Աստվածաշունչը տպագրվել է: Հետագայում հրատարակչությունը անվանվել ՙՈսկանյան՚ եւ գործել եւս 26 տարի, որոնց ընթացքում լույս են տեսել մոտ 40 գիրք:

Հակոբ Մեղապարտ

Ծննդյան ամսաթիվ` XV Մահվան ամսաթիվ` XVI

Հայ առագին տպագրիչ, հայկական տպագրության սկղբնավորողն ու հիմնադիրը: Գործել է 15¬թդ դ. սկզբներին Վենետիկում: Տեղի գրաձուլող վարպետների մոտ պատրաստել է տվել հայերեն մի տեսակ բոլորագիր եւ գլխագիր տպատառեր, ինչպես եւ զարդագրերի, պատկերների տպատախտակներ: Հակոբ Մեղապարտի տպարանը 1512-1513-ին լույս է ընծայել ՙՈւրբաթագիրք՚, ՙՊատարագատետր՚, ՙԱղթարք՚, ՙՊարզատումար՚, ՙՏաղարան՚: Continue reading Հակոբ Մեղապարտ

Ներսես Շնորհալի

մոտ 1100 – 1173

Ներսես Շնորհալի Դ Կլայեցի, Երգեցող — հայ բանաստեղծ, մատենագիր, երաժիշտ-երգահան, քաղաքական գործիչ — ծնվել է Ծոփաց նահանգի Անձիտ գավառի Ծովք դղյակում: Իշխան Ապիրատ Պահլավունու որդին է, Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու ծոռը: Continue reading Ներսես Շնորհալի

Լեո

Պատմաբան, հրապարակախոս, գրող

Ծննդյան ամսաթիվ` 14.04.1860 Մահվան ամսաթիվ` 14.11.1932

Առաքել Բաբախանյան Հայ պատմաբան, հրապարակախոս, գրող, գրականագետ: 1924-ին հրավիրվել է Երեւան`դասավանդելու Պետական համալսարանում: Ունի բազմաթիվ աշխատություններ, որոնց մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի ՙՀայոց պատմություն՚ եռահատոր աշխատությունը:

Հակոբ Օշական

Հակոբ Օշական
Հակոբ Օշական

Եղեռնից հրաշքով ազատված գրական մեծությունների (Վահան Թեքեյան, Երվանդ Օտյան, Կոստան Զարյան) մեջ էր նաև արձակագիր Հակոբ Քյուֆեճյանը, որը 1920-ից հետո հանդես եկավ Հակոբ Օշական ստորագրությամբ: Հակոբ Օշականը ծնվել է 1883-ին Պոլսի մերձակա Բուրսա քաղաքում, հողազուրկ գյուղացու ընտանիքում: Հինգ տարեկանից զրկվել է հորից: Այրիացած մայրը Բուրսայի մետաքսաթելի մանարանում օրական 14 ժամ չարքաշ աշխատանք կատարելով և հանգստի օրերին հարուստների տներում լվացք անելով է մեծացրել փոքրի Հակոբին ու նաև ապահովել նրա դաստիարակությունը: Continue reading Հակոբ Օշական

Լևոն Շանթ

Ծննդյան ամսաթիվ – 1869 Մահվան ամսաթիվ – 1951

Հայ գրող, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։ Ծնվել է գորգի վաճառականի ընտանիքում։ Վաղ հասակում զրկվել է ծնողներից։ Նախնական կրթությունն ստացել է Կ.Պոլսի Սկյուտարի ճեմարանում։ 1884-1891-ին սովորել է Էջմիածնի Գեւորգյան ճեմարանում, 1892-99–ին ուսանել Լայպցիգի, Ենայի, Մյունխենի համալսարաններում՝ խորանալով մանկավարժության եւ հոգեբանության մեջ։ 1899¬ին վերադարձել է Անդրկովկաս, ավելի քան տասը տարի դասավանդել Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց եւ Երեւանի թեմական դպրոցներում։ Continue reading Լևոն Շանթ

Ղեւոնդ Ալիշան

Ծննդյան ամսաթիվ – 1820 Մահվան ամսաթիվ – 1901

Իսկական անունը` Քերովբե Ալիշանյան Պետրոս-Մարգարի: Հայ բանաստեղծ, պատմաբան, աշխարհագրագետ, թարգմանիչ:

Վենետիկի միաբանության անդամ: Ավարտելով Մխիթարյանների դպրոցը, աշխատել է Վենետիկի Ռափայելյան վարժարանում, այնուհետեւ Փարիզի Մուրադյան վարժարանում: Եղել է ֆրանսիական ակադեմիայի Պատվո լեգիոնի դափնեկիր, Ենայի փիլիսոփայական ակադեմիայի պատվավոր անդամ եւ դոկտոր, անդամակցել իտալական եւ ռուսական գիտական ընկերությունների: Continue reading Ղեւոնդ Ալիշան

Եղիշե

5-րդ դարի հայ պատմագիր: Գրել է պատմական եւ դավանաբանական-մեկնողական երկեր: Ըստ ավանդական կենսագրության, Եղիշեն եղել է Սահակ Պարթեւի եւ Մեսրոպ Մաշտոցի կրտսեր աշակերտներից, 434-ն ուսանել է Ալեքսանդրիայում` Մովսես Խորենացու հետ: Եղել է Ավարայրի ճակատամարտի ականատես եւ գրել է «Վարդանի եւ Հայոց պատերազմի մասին» իր հիմնական պատմական աշխատությունը: