Ռուբեն Անգալադյան

Բանաստեղծ, արձակագիր, մշակութաբան, ՀԳՄ անդամ 1982թ.

Ծնվել է 1947թ. հուլիսի 10-ին, Ախալցխա քաղաքում (Վրաստան):
Ավարտել է Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը: 1970թ. գրել է առաջին փիլիսոփայական էսսեն, իսկ 1974-ից տպագրվել է համամիութենական մամուլում£ Նրա առաջին ժողովածուն լույս տեսնելուց հետո անմիջապես թարգմանվել է իտալերեն, անգլերեն, հունգարերերն: Նրա բանաստեղծությունները, արվեստին վերաբերող հոդվածները տպագրվել են ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ արտերկրում: 90-ական թվականներից լույս տեսնող փիլիսոփայական էսսեները լայն ճանաչում են բերել Ռ. Անգալադյանին ինտելեկտուալ շրջանակներում ինչպես Արեւելքում (Ճապոնիա), այնպես էլ Արեւմուտքում (ԱՄՆ, Ռուսաստան, Կանադա): Թարգմանել, կազմել եւ հրատարակել է հայ դասական բանաստեղծների ստեղծագործությունները:

Վարուժան Նալբանդյան

Ծնվել է 1929թ. դեկտեմբերի 14-ին, Կահիրեում (Եգիպտոս)
Ուսանել է ֆրանսիական, ապա հայկական դպրոցներում: Ավարտել է Երեւանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հոգեբանության, տրամաբանության եւ հայոց լեզվի ֆակուլտետը: Հեղինակ է թատերգությունների եւ արձակ (պատմվածք, վիպակ, հեքիաթ, էսսե) ստեղծագործությունների, որոնց մեջ ելակետերն են եղել էկզիստենցիալիզմը, ֆանտաստիկ ռեալիզմը, երեւակայական ռեալիզմը£ Նա իր թատերգությամբ անդրադարձել է բիբլիական թեմաներին, իսկ էսսեներն անդրադառնում են համեմատական աստվածաբանությանը, ՙԱգնի Յոգային՚, Ռամակրիշնայականությանը: Continue reading Վարուժան Նալբանդյան

Վահան Տերյան

Ծննդյան ամսաթիվ` 28.01.1885 Մահվան ամսաթիվ` 07.01.1920

Հայ բանաստեղծ, գրական, հասարակական գործիչ: 1906-ին ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետը:

1908-ին լույս է տեսել ՙՄթնշաղի անուրջներ՚ առաջին բանաստեղծական ժողովածուն, որով նա միանգամից դարձավ հայգրականության ականավոր դեմքերից մեկը: 1913-ին Մոսկվայի համալսարանը չավարտած, ընդունվել Պետերբուրգի համալսարանի արեւելագիտության ֆակուլտետը: 1918-ին մասնակցել է Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության բանակցություններին որպես հայկական գործերի խորհրդական: Continue reading Վահան Տերյան

Վարդան Այգեկցի

Մահվան ամսաթիվ` 1250

Վարդան Այգեկցի- միջնադարյան հայ առակագիր։ Նա ծնվել է Սիրիայում: Ծննդյան տարեթիվը հայտնի չէ,իսկ կրթություն ձեռք է բերել Կիլիկիայի Արքակաղին վանքում: Եղել է վարդապետ, քարոզիչ: 1210-ական թվականներին հաստատվել է Այգեկում: Եվ այդ անունով էլ կոչվել է Այգեկցի: Continue reading Վարդան Այգեկցի

Մովսես Խորենացի

Հայոց պատմահայր

Ծննդյան ամսաթիվ` 410 Մահվան ամսաթիվ` 482

Հայոց պատմահայր: Գլխավոր եւ հիմնարար աշխատությունը` ՙՊատմություն հայոց՚: Կենսագրության վերաբերյալ կան շատ աղոտ տեղեկություններ, ըստ որոնց Մովսես Խորենացին ծնվել է Սյունիքի Խորեան գյուղում, ենթադրաբար 410 թ. եւ ապրել է մինչեւ 480-482 թվականները: Սկզբնական ուսումը ստացել է հայրենիքում, նորաստեղծ հայկական դպրոցներից մեկում: 20-25 տարեկանում Մեսրոպ Մաշտոցը մի խումբ ուսումնասեր երիտասարդների հետ մեկնում է այն ժանակվա մշակութային խոշորագույն կենտրոն Ալեքսանդրիա` բարձրագույն ուսում ստանալու համար: Continue reading Մովսես Խորենացի

Եղիշե Չարենց

Ծննդյան ամսաթիվ` 13.03.1897 Մահվան ամսաթիվ` 29.11.1937

Հայ պոետ, թարգմանիչ, քննադատ, մշակութային գործիչ: Առաջին բանաստեղծական փորձերը արել է Կարսի ռեալական ուսումնարանում սովորելիս` 1908-1912-ին.: 1915-ին մտել հայկական կամավորական խմբերից մեկի մեջ եւ հասել Վանի մատույցները, ականատես է եղել հայ ժողովրդի ողբերգությանը:

1916-ին մեկնել է Մոսկվա եւ սովորել Շանյավսկու անվան համալսարանում: Մոսկվայի հեղափոխական մթնոլորտը մեծ ազդեցություն է ունեցել Չարենցի վրա: Continue reading Եղիշե Չարենց

Մուշեղ Իշխան

Գրող, մշակութային, կրթական գործիչ

Ծննդյան ամսաթիվ` 1914 Մահվան ամսաթիվ` 12.06.1990

Մուշեղ Իշխան (իսկական անունը` Ճենտերեճյան Մուշեղ Սրապիոնի, 1914, Սիվրիհիսար (Անկարայի նահանգ) – 12.06.1990, Բեյրութ), հայ գրող, մշակութային, կրթական գործիչ։ 1915-ին ընտանիքով աքսորվել է Դեյր էզ Զոր։ 1928-ին Ավարտել է Դամասկոսի Հայոց ազգային վարժարանը, 1935-ին` Բեյրութի Հայ ճեմարանը, 1938-1940 թթ. հետեւել Բրյուսելի (Բելգիա) համալսարանի մանկավարժության եւ գրականությանյան դասընթացներին։ 1941-1951-ին խմբագրել է Բեյրութի ՙԱզդակը՚ (օրաթերթ եւ շաբաթաթերթ)։ Հայ գրականություն է դասավանդել Բեյրութի Հայ ճեմարանում։ Վախճանվել է 1990 թ.։ Continue reading Մուշեղ Իշխան

Համո Սահյան

Ծննդյան ամսաթիվ` 1914 Մահվան ամսաթիվ` 1993

Բանաստեղծ Համո Սահյանը (Հմայակ Սահակի Գրիգորյան) ծնվել է Սիսիանի շրջանի (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) Լոր գյուղում: 1937 թ. ավարտել է Բաքվի երկամյա հայկական ուսուցչական ինստիտուտը:

Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին: Աշխատել է մի շարք թերթերում եւ ամսագրերում, որոնց թվում Բաքվի ՙԽորհրդային գրող՚ ամսագրում, ՙԿոմունիստ՚ եւ ՙԱվանգարդ՚ թերթերում, ՙՈզնի՚ հանդեսում: 1965 ¬ 1967 թթ. եղել է ՙԳրական թերթի՚ գլխավոր խբագիրը: Հ. Սահյանի բանաստեղծությունները տպագրվել են դեռեւս 30-ական թվականներից, սակայն նա համընդհանուր ճանաչման է արժանացել ռազմաճակատում գրած ՙՆաիրյան դալար բարդի՚ բանաստեղծությամբ: Համո Սահյանի առաջին գիրքը` ՙՈրոտանի եզերքին՚ բանաստեղծությունների ժողովածուն տպագրվել է 1946 թ.: Այստեղ դրսեւորվում էր Սահյանի բանաստեղծական ընդհանուր ուղղվածությունը` սեր հայրենի բնաշխարհի ու մարդու նկատմամբ: Continue reading Համո Սահյան

Դանիել Վարուժան

Բանաստեղծ

Ծննդյան ամսաթիվ` 20.04.1884 Մահվան ամսաթիվ` 26.08.1915

Իսկական ազգանունը` Չպուգքյարյան: Հայ բանաստեղծ, գրական-հասարակական գործիչ:

Բարձրագույն կրթությունն ստացել է Բելգիայում` Գենտի Համալսարանում: Վերադառնալով հայրենիք` զբաղվել է ուսուցչությամբ եւ հասարակական գործունեությամբ:

Գրել է բանաստեղծություններ սիրո, հայրենիքի, թուրքիայիում ապրող ու հալածվող հայի ճակատագրի մասին:
Սպանվել է 1915 թվականին:

Ոսկան Երևանցի

Տպագրիչ-հրատարակիչ, մշակութային գործիչ, լեզվաբան, արքեպիսկոպոս

Ծննդյան ամսաթիվ` 01.1614 Մահվան ամսաթիվ` 04.02.1674

Հայ տպագրիչ-հրատարակիչ, մշակութային գործիչ, լեզվաբան, Հայաստանյաց եկեղեցու արքեպիսկոպոս: 1662-ի սեպտեմբերի 27-ին Հակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսի հանձնարարականով մեկնել է Եվրոպա` Աստվածաշունչը տպագրելու:

1668-ին Ոսկան Երեւանցու եղբոր տպարանում Աստվածաշունչը տպագրվել է: Հետագայում հրատարակչությունը անվանվել ՙՈսկանյան՚ եւ գործել եւս 26 տարի, որոնց ընթացքում լույս են տեսել մոտ 40 գիրք: