Սարիղամիշի նահանջն ու Կարսի հանձնումը

1918թ. ապրիլի 10-ին` Անդրկովկասի անկախությունը հռչակելուց հետո, կազմվում է նոր կառավարություն Չխենկելիի գլխավորությամբ։ Սեյմը հանձնարարել էր նրան անհապաղ վերսկսել բանակցությունները թուրքերի հետ։ Ի տարբերություն թաթարների ու վրացիների՝ հայերը դեմ էին ցանկացած գնով հաշտություն կնքելուն, քանի որ թուրքական արշավանքն առաջին հերթին սպառնալիք էր հայերի համար։ Թեեւ Չխենկելիի կառավարությունը ստանձնել էր պարտավորությունները ապրիլի 13-ին, սակայն ապրիլի 9-ից արդեն նա իր ձեռքն էր վերցրել իշխանությունը եւ մի շարք կամայական որոշումներ ընդունել։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Կարսի ագոնիան և Անդրկովկասի անկախությունը

Տրապիզոնի բանակցությունների տապալումից եւ պատվիրակության վերադարձից հետո Անդրկովկասի կառավարության առջեւ մի հրատապ խնդիր էր ծառացած՝ անկախության հռչակումը: Թուրքերն Անդրկովկասը չէին համարում Ռուսաստանից անջատված ինքնուրույն պետություն եւ պահանջում էին կատարել Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի դրույթները, ինչը եւ արել էին պատվիրակները:

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Հայ ժողովրդի պատմության քրեստոմատիա

Հայ ժողովրդի պատմության քրեստոմատիա, հ. 1: Հնագույն ժամանակներից մինչև IX դարի կեսերը: Երևան, 1981թ.:
Կազմողներ` Պ. Հ. Հովհաննիսյան, Ա. Գ. Աբրահամյան, Գ. Խ. Սարգսյան, Լ. Ա. Խուրշուդյան:

Մաս 1 | Մաս 2 | Մաս 3 | Մաս 4 | Մաս 5 | Մաս 6 | Մաս 7 | Մաս 8

Էնվերի վերջնագիրը

1918թ. մարտի վերջին Տրապիզոնի բանակցությունները փակուղի էին մտել: Թուրքերը նախ մերժել էին Արեւմտյան Հայաստանում հայկական ինքնավարության հարցը, այնուհետեւ Անդրկովկասյան պատվիրակությունից պահանջել ընդունել Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանները, եւ անհապաղ հանձնել Կարսը, Արդահանն ու Բաթումը:

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը

Արամ Մանուկյանը ժողովրդական դիկտատոր

«Այս ծանր պայմաններում պիտի ընտրել մեկին, որը ունենա լայն ժողովրդականություն, ուժեղ կամք, վճռականություն եւ երկրի դրությունն ըմբռնող մի անձնավորություն։ Այդպիսի մարդ կարող է լինել եւ ոչ զինվորական։ Այդպիսի մի անձնավորություն ես ճանաչում եմ հանձին Արամ փաշայի, որի վրա պետք է դնենք այդ ծանր պարտականությունը եւ որը կարող է արդարացնել մեր հույսերը։ …Արամ փաշան է մեր դիկտատորը. գնանք դեպի նա եւ այս ծանր լուծը դնենք նրա շլինքին: Կեցցե Արամ փաշան»։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը 

Անարխիա Հայաստանում

1917թ. հեղափոխությունների հետեւանքով առաջացած լիակատար ամենաթողությունը, կենտրոնական կառավարության բացակայությունը, ռազմաճակատի քայքայումը եւ զորքերի ընդհանուր բարոյալքումը չէին կարող բացասական ազդեցություն չունենալ հայկական իրականության վրա։ Գրեթե չորս ամսվա անընդմեջ նահանջը, թուրքական բանակի առաջխաղացումն ու թաթարների հետ բախումներն ամբողջ Անդրկովկասում ստեղծել էին տագնապի եւ խուճապի մթնոլորտ։

Մեդիամաքս գործակալության «Հանրապետություն» հատուկ նախագիծը